Schnitger300_Logo_gold_Abstand

Arp Schnitger is de bekendste Noord-Duitse orgelbouwer uit de Barok.

Zijn orgels hebben een stijlbepalend karakter. De klank van zijn instrumenten is uniek, briljant en ongepolijst en verraden uitstekend handwerk. De uiterlijke verschijning van de orgels is formeel, streng maar met hun noordelijk nuchtere versiering tijdloos mooi.
2019-03-08-Arp-Schnitger-Orgel-Jork-Christoph-Schonbeck-LK
2019-03-08-Arp-Schnitger-Orgel-Estebrugge-Christoph-Schonbeck-LK
2019-03-08-ARp-Schnitger-Orgel-Stade-Christoph-Schonbeck-LK

Doordat Schnitger werkte vanuit een vaste productieopzet, was het mogelijk om meerdere orgels tegelijkertijd te bouwen. De meeste orgels staan in Noord-Duitsland en Nederland. Schnitger leverde daarnaast ook aan het hof van de Russische tsaar, aan Portugal, ja zelfs naar Brazilië werden zijn orgels verscheept.

Ontwerp en klankbepalende onderdelen, zoals de pijpen, kwamen uit de pen en het atelier van de meester, die eerst in Stade, de langste tijd in Hamburg en later in Neuenfelde bij Hamburg gevestigd was. Deze werkplaatsen waren alle gelegen nabij de rivier de Elbe zodat het transport van de kwetsbare onderdelen en deels meterslange pijpen van een orgel gemakkelijker verliep. In de plaats waar het orgel moest komen, waren Schnitgers meesterknechten soms voor meerdere jaren woonachtig.

Eenvoudige constructies in complexe opstellingen met een compromisloze materiaalkwaliteit bepaalden de duurzaamheid van de instrumenten.
Soli deo gloria – Alleen God de eer

– luidde het motto, waarmee Schnitger niet zelden zijn contracten bezegelde. Alles moest zeer goed en voor de eeuwigheid gemaakt worden. Sinds het midden van de 20ste eeuw vervaardigen historisch georiënteerde orgelbouwwerkplaatsen orgels op basis van Schnitgers bouw- en constructieprincipes en maken daarmee tot vandaag de dag weer orgels die de geest van Schnitger ademen met vergelijkbare klank en kwaliteit.

De bijzondere klank en de middeltoonstemming, die typerend was voor Schnitgers orgels, inspireerden en inspireren hele generaties van componisten bij hun composities. Vertegenwoordigers van die stijl zijn Dietrich Buxtehude, Vincent Lübeck en de hedendaagse componist Pier Damiano Peretti.

Van de ongeveer 140 nieuwgebouwde orgels of grote verbouwingen die Schnitger heeft uitgevoerd, zijn er wereldwijd ongeveer 30 orgels zo goed bewaard gebleven dat die als ‘Schnitger’ te typeren zijn. De overige instrumenten vielen vooral ten prooi aan branden - kerktorens trokken, tot aan de introductie van bliksemafleiders, het vuur letterlijk aan - de gevolgen van oorlog, maar ook een moderniseringsdoctrine die de historisch unieke kwaliteit miskende, bezegelde het lot van veel instrumenten sinds de Romantiek.

Ondertussen is de onmiskenbare kwaliteit van de orgels onomstreden. De bouwmethoden van Arp Schnitger zijn zo goed begrepen dat vele kopieën van zijn instrumenten over de hele wereld, van Scandinavië tot Amerika en Azië, zijn verspreid en fungeren als ambassadeurs voor de Noord-Duitse orgelklank.

Auteur

Christoph Schönbeck
NOMINE e.V.

Vertaling

Thea Pol
Erfgoedpartners